امان الله فصيحي

strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

قانون‏مندى جامعه و آزادى نقد ديدگاه دوركيم

امان‏ اللّه فصيحى*

چكيده

نوشتار حاضر تلاشى است در راستاى تحليل نظريه دوركيم در ارتباط با قانون‏مندى جامعه و آزادى انسان. اين بحث يكى از مباحث عمده نظم است. حل مسئله فوق ثمرات علمى و عملى مهم را در پى دارد. اين نوشتار به نقد ديدگاه دوركيم پرداخته است. روش اين نوشتار، اسنادى و تحليل متن است؛ يعنى ديدگاه دوركيم با ارجاع به آثار اصلى خودش استخراج و سپس بررسى و تحليل شده است.

     در ارتباط با موضوع سه ديدگاه قابل طرح است: 1. قانون‏مندى جامعه مانند قوانين حاكم بر طبيعت، باعث سلب كامل اختيار انسان مى‏شود. 2. طبق ديدگاه ديگر، قانون‏مندى جامعه مانند قانون‏مندى طبيعت به صورت كامل، اختيار انسان را سلب نمى‏كند، بلكه اراده انسان را در چارچوب قوانين جامعه محدود مى‏نمايد. 3. قانون‏مندى جامعه، آزادى انسان را حتى محدود هم نمى‏كند؛ چون اراده انسان جزء علت تامه است. از نظر دوركيم، جبر اجتماعى گاه به معناى ضرورت و قطعيت و گاه به معناى محدويت به كار رفته است. از اين‏رو، ميان قانون‏مندى جامعه و آزادى انسان نمى‏توان جمع كرد. آنچه كه سبب شده تا دوركيم نتواند ميان قانون‏مندى جامعه و آزادى انسان جمع نمايد، تلقّى نادرست وى از هستى جامعه، حقيقت انسان و اصل عليت است.

كليدواژه‏ها: جامعه، قانون، آزادى، نظم، اختيار، جبر، علت، ضرورت و قطعيت.

سال انتشار: 
19
شماره مجله: 
157
شماره صفحه: 
107

بررسى نظريات مربوط به ضرورت تشكيل حكومت دينى

بررسى نظريات مربوط به ضرورت تشكيل حكومت دينى

بر اساس سيره پيامبر اكرم صلى‏الله‏عليه‏و‏آله

امان‏اللّه فصيحى1

در اين مقاله به شيوه تحليلى به بررسى نظريات مربوط به ضرورت تشكيل حكومت دينى بر اساس سيره پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله مى‏پردازد. در ارتباط با ضرورت و يا عدم ضرورت تشكيل حكومت مبتنى بر دين، دو ديدگاه سلبى و ايجابى مطرح شده است؛ ديدگاه نخست مدعى است، تشكيل حكومت دينى در دوران كنونى نه مطلوب است و نه ضرورى؛ يعنى تشكيل حكومت دينى جزو وظايف دينى ما نيست؛ زيرا بر فرض كه پيامبر به تشكيل حكومت اقدام كرده باشد، اين عمل از باب اضطرار و خواست مردم بوده، نه رسالت الهى حضرت تا ما نيز به تشكيل حكومت دينى مأمور باشيم. نظريه دوم معتقد است حكومتى كه پيامبر تشكيل داد، جزو رسالت دينى حضرت بوده و مختص دوران حيات خود ايشان نيست. بنابراين، ما نيز ملزم هستيم در تمام دوران‏ها در صورت امكان، به انجام اين مهم مانند ساير دستورات دين مبادرت نماييم. اين نظريه از طريق بررسى سيره سياسى پيامبر با روشى تفهمى به اثبات مى‏رسد.

 كليدواژه‏ها: سيره، حكومت، پيامبر، ضرورت، رسالت، دين و سكولار.

سال انتشار: 
19
شماره مجله: 
150
شماره صفحه: 
25

پيامدهاى عرفى‌كننده توجيه كاركردى دين

پيامدهاى عرفى‌كننده توجيه كاركردى دين

امان‌اللّه فصيحى1

چكيده

مسئله مقاله حاضر اين است: از يك‌سو، غلبه توجيه كاركردى به عرفى شدن دين منتهى مى‌گردد و از سوى ديگر، وجود توجيه كاركردى در دين و آراء متكلمان ممكن است برخى را به استفاده وسيع از توجيه كاركردى در گسترش دين و حفظ آن راغب و مصمم نمايد. هدف اين نوشتار مقابله با استفاده بى‌محابا و گسترده از منطق كاركردى از طريق روشن نمودن ويژگى‌هاى عرفى‌كننده آن و نشان دادن تفاوت آن با نمونه‌هاى به ظاهر مشترك توجيه كاركردى موجود در دين و آراء اكثر متكلمان است. آنچه توجيه كاركردى جامعه‌شناسان را از توجيهات كاركردى موجود در متون دينى و آراء اكثر عالمان دين متمايز مى‌نمايد، ويژگى سكولاريستى اين منطق است كه از طريق توجه به ويژگى‌هاى آن به خوبى روشن مى‌شود. تقليل دين به ابزار اين‌جهانى صرف، تقدم داشتن دنيا بر آخرت، ناديده انگاشتن دين حق و روادارى تكثرگرايى، مسخ و بى‌اثر نمودن دين، غايت‌انگارى و ايدئولوژيك بودن نگاه كاركردى رايج، مهم‌ترين مسيرهاى عرفى‌كننده غلبه توجيه كاركردى است.

كليدواژه‌ها : دين، كاركرد، تبيين، عرفى شدن، سودمندى، توجيه و كاركردگرايى.

سال انتشار: 
18
شماره مجله: 
139
شماره صفحه: 
69

الهيّات و جامعه‌‏شناسي دين

الهيّات و جامعه‏شناسي دين

مقايسه معرفت شناختي و روش‏ شناختي

امان ‏اللّه فصيحي 1

چكيده

اين مقاله در تلاش است تا به تمايز، ارتباط و تعامل ميان دو دانش الهيّات و جامعه‏شناسي دين از حيث معرفت‏شناختي و روش‏شناختي بپردازد. از اين‏رو، ابتدا الهيّات به مثابه كلام و الهيّات به مثابه آموزه‏هاي دين از يكديگر تفكيك و به مشخصات معرفت‏شناختي و روش‏شناختي هريك اشاره شده است. در ادامه، تعريف «جامعه‏شناسي دين»، منابع معرفتي، روش‏شناختي و مقايسه معرفت‏شناختي و روش‏شناختي الهيّات و جامعه‏شناسي دين مطرح شده است. همچنين تعامل جامعه‏شناسي دين با كلام و سپس، تعامل جامعه‏شناسي دين با آموزه‏هاي دين در دو محور مزبور مورد مداقّه قرار گرفته و صورت‏هاي گوناگون تعامل مطرح و بررسي شده است.

كليدواژه‏ ها: الهيّات، جامعه‏شناسي، دين، روش، كلام، معرفت، تفسيري.

سال انتشار: 
17
شماره مجله: 
126
شماره صفحه: 
97

دين و سرمايه اجتماعي

دين و سرمايه اجتماعي

امان‌اللّه فصيحي
(دانش‌آموخته حوزه علميه و كارشناسي ارشد جامعه‌شناسي)

چكيده

در اين نوشتار، ارتباط ميان دين به مثابه متغيّر مستقل، و سرمايه اجتماعي به عنوان متغيّر وابسته مورد تحليل و بررسي قرار گرفته است. براي دست‌يابي به اين هدف، پس از بحث و بررسي مفهوم «سرمايه اجتماعي» به عنوان يك مفهوم تركيبي از منظر جامعه‌شناسان كلاسيك و صاحب‌نظران آن پرداخته شده، سپس به عناصر كيفي سرمايه اجتماعي مانند «اعتماد» و «آگاهي اجتماعي» و عناصر كمّي آن مانند «ميزان مشاركت» و «ارتباطات» اشاره گرديده است. با روشن شدن عناصر سرمايه اجتماعي، مهم‌ترين آموزه‌هاي دين، كه در ايجاد دو سنخ عناصر سرمايه اجتماعي نقش‌آفريني مي‌نمايند، مورد تحليل و بررسي قرار گرفته‌اند.

كليدواژه‌ها: دين، سرمايه اجتماعي، اعتماد، آگاهي، ارتباطات، مشاركت.

سال انتشار: 
16
شماره مجله: 
123
شماره صفحه: 
79

دين و كاركرد سياسي آن در جوامع سنّتي و نوين

دين
و كاركرد سياسي آن در جوامع سنّتي و نوين

امان اللّه فصيحي
(دانش آموخته حوزه علميه و كارشناس ارشد جامعه شناسي)

چكيده

سال انتشار: 
16
شماره مجله: 
116
شماره صفحه: 
11
محتوای تغذیه