فلسفه اسلامى

strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

كاركرد فلسفه اسلامى در مقام آزادانديشى و رهايى از تقليد فكرى

معرفت سال بيست و يكم ـ شماره 175 ـ تير 1391، 57ـ72

على شفابخش*

چكيده

استقلال فكرى و حرّيت انديشه، يكى از مهم ترين و ضرورى ترين ويژگى هايى است كه همگان، به ويژه اهل علم و تحقيق، سخت در پى دست يابى به آنند. اما در اين ميان، «آفت شخصيت زدگى» و حبّ و ارادت افراط گونه به دانشمندان و تأثيرپذيرى شديد و بى جا از بزرگان، به عنوان يكى از موانع شناخت صحيح، طالبان علم و معرفت را از مواجهه منطقى، تحليلى و انتقادى با افكار ايشان باز داشته و در دام خودباختگى و تقليد فكرى گرفتار مى سازد. برخى از حكما براى رهايى از معضله اسارت فكرى و وصول به مقام «مستقل انديشى»، به نوبه خود توصيه ها و راه كارهاى سودمندى ارائه نموده اند. اما بنا بر مدّعاى اين نوشتار، «آموختن فلسفه» و «التزام به برهان محورىِ» حاصل از آن، يكى از راه هايى است كه وصول به اين مهم را تا حدّ زيادى تسهيل نموده و ميسّر ساخته است. هدف پژوهش حاضر آن است كه با بهره گيرى از روش نظرى و تحليلى، استقلال انديشه و از ميان برداشتن سدّ تقليد در حوزه عقايد را، به مثابه يكى از كاركردهاى متعدّد و متنوّع فلسفه اسلامى، به اثبات رسانده است.

 

كليدواژه ها: فلسفه اسلامى، كاركرد فلسفه اسلامى، آزادانديشى، تقليد در تفكّر، منطق، برهان محورى.

سال انتشار: 
21
شماره مجله: 
175
شماره صفحه: 
57

ارزش دانش‏هاى كهن و نوين غيرمسلمانان

سال نوزدهم ـ شماره 156 ـ آذر 1389، 101ـ118

كرم سياوشى

-1

چكيده

در ميان متفكران و صاحب‏نظران مسلمان بر سرِ شأن و شايستگى دانش‏ها و دستاوردهاى دنياى مادى در حوزه‏هاى انسانى، فكرى و فرهنگى، سخن بسيار است. اين مقال درصدد تبيين ديدگاه سيد قطب، از متفكران طراز اول جهان اسلام، در اين زمينه است. بدين منظور، به مطالعه تحليلى و انتقادى مهم‏ترين آثار و تأليفات فكرى، اسلامى و قرآنى او پرداخته و ديدگاه‏هاى وى را بر نظرگاه‏هاى انديشمندان شيعى معاصر، تطبيق و مقايسه نموده‏ايم.

     سيد قطب به معارف و دستاوردهاى غيرمسلمانان، به ويژه دستاوردهاى علمى و فرهنگى و سياسى دنياى غرب، با بدبينى و تنفر مى‏نگرد و نتايج و عواقب فرهنگ و تمدن مادّى غرب را ـ على‏رغم ظواهر زيبا و خيره‏كننده آن ـ براى بشريت زيان‏بار مى‏داند و آن را در تقابل با مسير هدايت‏بخش خداوند ارزيابى مى‏نمايد.

     اين مقاله با رويكرد تحليلى و توصيفى به بررسى انديشه سيد قطب در اين زمينه مى‏پردازد.

كليدواژه‏ها: سيد قطب، معارف كهن و نو غيرمسلمانان، دانش كلام، فلسفه اسلامى.

سال انتشار: 
19
شماره مجله: 
156
شماره صفحه: 
101

نگاهى گذرا به نقش اسلام در تمدن غربى1

محمّد فنائى اشكورى2

 

چكيده

يكى از عواملى كه در شكل‌گيرى تمدن جديد غربى، به ويژه در ابعاد فلسفى، علمى و صنعتى آن تأثير غير قابل انكارى داشته، اسلام و تمدن اسلامى است. اشتراكات بنيادى كه بين سه دين ابراهيمى يعنى يهوديت، مسيحيت و اسلام وجود دارد، از زمينه‌هاى اين تأثيرگذارى است. همچنين ريشه‌هاى فلسفى مشترك بين اسلام و غرب و حضور عناصر يونانى و توحيدى برگرفته از اديان الهى در فلسفه اسلامى و غربى، از ديگر زمينه‌هاى نزديكى اين دو تمدن است. اين زمينه‌هاى مشترك راه را براى تأثير فرهنگ و تمدن اسلامى بر غرب در قرون وسطا هموار كرد. بر اين پايه‌ها بود كه انديشه‌هاى فلسفى، الهياتى و علمى جهان اسلام در قرون وسطا به غرب معرفى شد و موجب تحولاتى چشمگير در حوزه‌هاى يادشده در غرب گرديد. علم‌آموزى بسيارى از محققان غربى در سرزمين‌هاى اسلامى و نزد عالمان مسلمان، آميزش مسلمانان و مسيحيان، ترجمه آثار اسلامى از عربى به لاتين، تجارت و جنگ‌هاى صليبى شيوه‌هاى گوناگونى بودند كه علم و فرهنگ اسلامى از طريق آنها وارد دنياى غرب شد و اروپا را دچار تحولى عميق و دوران‌ساز كرد.

كليدواژه‌ها : اسلام، غرب، فلسفه اسلامى، علوم اسلامى، تمدن اسلامى، تمدن غربى.

سال انتشار: 
18
شماره مجله: 
140
شماره صفحه: 
13
محتوای تغذیه