عالم مثال

strict warning: Declaration of views_handler_filter_node_status::operator_form() should be compatible with views_handler_filter::operator_form(&$form, &$form_state) in D:\WebSites\nashriyat.ir\modules\views\modules\node\views_handler_filter_node_status.inc on line 14.

تبيين معرفت نفس از ديدگاه علّامه طباطبائى

مصطفى عزيزى‏علويجه*

چكيده

يكى از مسائل بنيادين در عرفان عملى، «معرفت شهودى نفس» مى‏باشد. فيلسوفان و عرفا از ديرباز موضوع معرفت نفس را در كانون توجهات و تأمّلات خويش قرار داده‏اند. شايد بتوان ريشه‏هاى اين مبحث را در آثار سقراط جست‏وجو نمود. وى بر اين جمله بسيار تأكيد داشت كه «خود را بشناس». فيلسوفان پس از او، از ارسطو گرفته تا فارابى، ابن‏سينا، شيخ اشراق، ميرداماد، ملّاصدرا، ملّاهادى سبزوارى و علّامه طباطبائى، در آثار خود به اين موضوع اهتمام ويژه داشته‏اند.

     سؤال اصلى اين پژوهش اين است كه آيا انسان مى‏تواند تمام مراتب و لايه‏هاى وجودى خويش را شهود نموده و آنها را به فضيلت برساند؟ و راه رسيدن به اين مطلوب چيست؟ روش به كار رفته در اين پژوهش روش عقلى ـ تحليلى است.

     علّامه طباطبائى با الهام از مبانى عرفانى و تجربه شخصى خود از «معرفت شهودى نفس» تبيينى نظام‏مند از معرفت نفس ارائه نموده‏اند. حاصل اين مقاله، تلاش براى بازپژوهى و بازكاوى ديدگاه علّامه است. همچنين در پرتو آثار اهل معرفت، «مراتب معرفت نفس»، كه به چهار مرتبه «مثالى»، «عقلى»، «فناء فى‏اللّه» و «صحو بعد المحو» تقسيم مى‏گردد، نيز تبيين شده است.

كليدواژه‏ها: معرفت شهودى، تجلّى، اطلاق، تقييد، عالم مثال، عالم عقل، فناء فى‏اللّه.

سال انتشار: 
19
شماره مجله: 
159
شماره صفحه: 
79

مسئله خيال از ديدگاه ابن‏عربى

مسئله خيال از ديدگاه ابن‏عربى

نفيسه اهل‏ سرمدى1

چكيده

عالم مثال، عالمى روحانى است كه از جواهر نورانى تشكيل شده است. اين جواهر از طرفى به جسمانيات شبيهند و از طرفى به مجرّدات. از اين‏رو، اين عالم را عالم تروّح اجساد و تجسّد ارواح نام نهاده‏اند. انسان با قوّه خيال خود، قادر به برقرارى ارتباط با اين حضرت وجودى است.

     خيال در آثار ابن‏عربى به معانى متعدّدى به كار مى‏رود كه از آن جمله است: ماسوى اللّه، مقام احديت، مقام واحديت، عالمى واسطه ميان مادّيات و مجرّدات، و قوّه ادراكى خاصى كه در انسان موجود است. اين نوشتار با رويكرد تحليلى در پى يافتن جامع مشتركى در ميان معانى مذكور است و سرانجام با رسيدن به كليدواژه «تجلّى» خود را در رسيدن به اين هدف موفق مى‏يابد.

كليدواژه‏ها: خيال، عالم مثال، تجلّى، تخيّل، برزخ، قوس نزول و صعود.

سال انتشار: 
19
شماره مجله: 
155
شماره صفحه: 
69
محتوای تغذیه